Saraswati 108 Names: बसंत पंचमी पर करें मां सरस्वती के 108 नामों का जाप, बढ़ाएं बुद्धि और एकाग्रता, विद्यार्थियों और साधकों के लिए अमोघ उपाय
Maa Saraswati 108 Names: बसंत पंचमी के दिन सरस्वती पूजन और व्रत करने से वाणी मधुर और स्मरण शक्ति तीव्र होती है। माता की कृपा पाने के लिए सरस्वती पूजा के दिन कई मंत्रों का जाप करना लाभदायक माना जाता है, जो माता सरस्वती की ऊर्जा को उनके भक्तों से जोड़ता है। जानिए कौन से हैं मां सरस्वती के 108 नाम मंत्र।

Maa Saraswati 108 Name Mantra in Hindi: बसंत पंचमी का दिन विद्या की देवी मां सरस्वती को समर्पित है। हर साल माघ माह के शुक्ल पक्ष की पंचमी तिथि पर यह पर्व मनाया जाता है और साहित्य, कला और स्वर की देवी सरस्वती की आराधना की जाती है। मां सरस्वती के पूजन के समय कुछ शक्तिशाली मंत्र जाप से स्मृति को विकसित करने में मदद मिलती है, जिनमें मां सरस्वती के 108 नाम मंत्रों का प्रमुख स्थान है। ये मंत्र छात्रों, वकील समेत सभी बुद्धिजीवियों के लिए बहुत उपयोगी है। इन नाम मंत्रों का जाप करने से वीणा वादिनी शीघ्र शुभ फल देती हैं। मां शारदा की उत्पत्ति का उद्देश्य ब्रह्मांड को वाणी और ज्ञान देना था, जिनके बिना मनुष्य का जीवन अंधकारमय है। तो चलिए जानते हैं मां सरस्वती के 108 मंत्र।
मां सरस्वती के 108 नाम
| क्रम | नाम | मंत्र | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | सरस्वती | ॐ सरस्वत्यै नमः | ज्ञान की देवी |
| 2 | महाभद्रा | ॐ महाभद्रायै नमः | परम मंगलमयी |
| 3 | महामाया | ॐ महामायायै नमः | जगत की कारणभूता |
| 4 | वरप्रदा | ॐ वरप्रदायै नमः | वरदान देने वाली |
| 5 | श्रीप्रदा | ॐ श्रीप्रदायै नमः | समृद्धि देने वाली |
| 6 | पद्मनिलया | ॐ पद्मनिलयायै नमः | कमल पर विराजमान |
| 7 | पद्माक्षी | ॐ पद्माक्ष्यै नमः | कमल समान नेत्रों वाली |
| 8 | पद्मवक्त्रका | ॐ पद्मवक्त्रकायै नमः | कमल समान मुख वाली |
| 9 | शिवानुजा | ॐ शिवानुजायै नमः | शिव की अनुजा |
| 10 | पुस्तकभृत् | ॐ पुस्तकभृते नमः | ज्ञान धारण करने वाली |
| 11 | ज्ञानमुद्रा | ॐ ज्ञानमुद्रायै नमः | ज्ञान की प्रतीक |
| 12 | रमा | ॐ रमायै नमः | अत्यन्त सुन्दर |
| 13 | परा | ॐ परायै नमः | सर्वोच्च |
| 14 | कामरूपा | ॐ कामरूपायै नमः | इच्छानुसार रूप धारण करने वाली |
| 15 | महाविद्या | ॐ महाविद्यायै नमः | पूर्ण ज्ञानस्वरूपा |
| 16 | महापातकनाशिनी | ॐ महापातकनाशिन्यै नमः | पापों का नाश करने वाली |
| 17 | महाश्रया | ॐ महाश्रयायै नमः | सर्वोच्च आश्रय |
| 18 | मालिनी | ॐ मालिन्यै नमः | मालाओं से युक्त |
| 19 | महाभोगा | ॐ महाभोगायै नमः | महान आनंद देने वाली |
| 20 | महाभुजा | ॐ महाभुजायै नमः | विशाल भुजाओं वाली |
| 21 | महाभागा | ॐ महाभागायै नमः | परम सौभाग्यशालिनी |
| 22 | महोत्साहा | ॐ महोत्साहायै नमः | महान उत्साह वाली |
| 23 | दिव्याङ्गा | ॐ दिव्याङ्गायै नमः | दिव्य अंगों वाली |
| 24 | सुरवन्दिता | ॐ सुरवन्दितायै नमः | देवताओं द्वारा पूजिता |
| 25 | महाकाली | ॐ महाकाल्यै नमः | काल स्वरूपा |
| 26 | महापाशा | ॐ महापाशायै नमः | माया से बाँधने वाली |
| 27 | महाकारा | ॐ महाकारायै नमः | विशाल स्वरूप वाली |
| 28 | महाङ्कुशा | ॐ महाङ्कुशायै नमः | ब्रह्माण्ड नियंत्रक |
| 29 | पीता | ॐ पीतायै नमः | पीतवर्णा |
| 30 | विमला | ॐ विमलायै नमः | निर्मल |
| 31 | विश्वा | ॐ विश्वायै नमः | विश्व स्वरूपा |
| 32 | विद्युन्माला | ॐ विद्युन्मालायै नमः | विद्युत समान तेजस्विनी |
| 33 | वैष्णवी | ॐ वैष्णव्यै नमः | विष्णु शक्ति |
| 34 | चन्द्रिका | ॐ चन्द्रिकायै नमः | चन्द्र समान उज्ज्वल |
| 35 | चन्द्रवदना | ॐ चन्द्रवदनायै नमः | चन्द्र समान मुख वाली |
| 36 | चन्द्रलेखाविभूषिता | ॐ चन्द्रलेखाविभूषितायै नमः | अर्धचन्द्र धारण करने वाली |
| 37 | सावित्री | ॐ सावित्र्यै नमः | अज्ञान नाशक |
| 38 | सुरसा | ॐ सुरसायै नमः | अत्यन्त आकर्षक |
| 39 | देवी | ॐ देव्यै नमः | देवी स्वरूपा |
| 40 | दिव्यालङ्कारभूषिता | ॐ दिव्यालङ्कारभूषितायै नमः | दिव्य आभूषणों से सुशोभित |
| 41 | वाग्देवी | ॐ वाग्देव्यै नमः | वाणी की देवी |
| 42 | वसुधा | ॐ वसुधायै नमः | पृथ्वी स्वरूपा |
| 43 | तीव्रा | ॐ तीव्रायै नमः | सर्वशक्तिमान |
| 44 | महाभद्रा | ॐ महाभद्रायै नमः | अत्यन्त शुभ |
| 45 | महाबला | ॐ महाबलायै नमः | महान शक्ति वाली |
| 46 | भोगदा | ॐ भोगदायै नमः | आनंद प्रदान करने वाली |
| 47 | भारती | ॐ भारत्यै नमः | वाणी की अधिष्ठात्री |
| 48 | भामा | ॐ भामायै नमः | वैभव स्वरूपा |
| 49 | गोविन्दा | ॐ गोविन्दायै नमः | इन्द्रियनियंत्रिका |
| 50 | गोमती | ॐ गोमत्यै नमः | इन्द्रिय स्वरूपा |
| 51 | शिवा | ॐ शिवायै नमः | मोक्षदायिनी |
| 52 | जटिला | ॐ जटिलायै नमः | ब्रह्मचारिणी |
| 53 | विन्ध्यवासा | ॐ विन्ध्यवासायै नमः | विन्ध्य पर्वत निवासी |
| 54 | विन्ध्याचलविराजिता | ॐ विन्ध्याचलविराजितायै नमः | विन्ध्याचल पर विराजमान |
| 55 | चण्डिका | ॐ चण्डिकायै नमः | उग्र स्वरूपा |
| 56 | वैष्णवी | ॐ वैष्णव्यै नमः | महालक्ष्मी स्वरूपा |
| 57 | ब्राह्मी | ॐ ब्राह्म्यै नमः | ब्रह्मा शक्ति |
| 58 | ब्रह्मज्ञानैकसाधना | ॐ ब्रह्मज्ञानैकसाधनायै नमः | ब्रह्मज्ञान का साधन |
| 59 | सौदामिनी | ॐ सौदामिन्यै नमः | विद्युत समान तेजस्विनी |
| 60 | सुधामूर्ति | ॐ सुधामूर्त्यै नमः | अमृत स्वरूपा |
| 61 | सुभद्रा | ॐ सुभद्रायै नमः | मंगलमयी |
| 62 | सुरपूजिता | ॐ सुरपूजितायै नमः | देवपूजिता |
| 63 | सुवासिनी | ॐ सुवासिन्यै नमः | मंगलदायिनी |
| 64 | सुनासा | ॐ सुनासायै नमः | सुन्दर नासिका वाली |
| 65 | विनिद्रा | ॐ विनिद्रायै नमः | निद्रारहित |
| 66 | पद्मलोचना | ॐ पद्मलोचनायै नमः | कमल नेत्रों वाली |
| 67 | विद्यारूपा | ॐ विद्यारूपायै नमः | ज्ञान स्वरूपा |
| 68 | विशालाक्षी | ॐ विशालाक्ष्यै नमः | विशाल नेत्रों वाली |
| 69 | ब्रह्मजाया | ॐ ब्रह्मजायायै नमः | ब्रह्मा की पत्नी |
| 70 | महाफला | ॐ महाफलायै नमः | मोक्षदायिनी |
| 71 | त्रयीमूर्ति | ॐ त्रयीमूर्त्यै नमः | त्रिदेव/त्रिवेद स्वरूपा |
| 72 | त्रिकालज्ञा | ॐ त्रिकालज्ञायै नमः | त्रिकालदर्शिनी |
| 73 | त्रिगुणा | ॐ त्रिगुणायै नमः | तीनों गुणों की अधिष्ठात्री |
| 74 | शास्त्ररूपिणी | ॐ शास्त्ररूपिण्यै नमः | शास्त्र स्वरूपा |
| 75 | शुम्भासुरप्रमथिनी | ॐ शुम्भासुरप्रमथिन्यै नमः | शुम्भ का नाश करने वाली |
| 76 | शुभदा | ॐ शुभदायै नमः | शुभ फल देने वाली |
| 77 | स्वरात्मिका | ॐ स्वरात्मिकायै नमः | ध्वनि स्वरूपा |
| 78 | रक्तबीजनिहन्त्री | ॐ रक्तबीजनिहन्त्र्यै नमः | रक्तबीज वधकर्ता |
| 79 | चामुण्डा | ॐ चामुण्डायै नमः | चण्ड-मुण्ड नाशिनी |
| 80 | अम्बिका | ॐ अम्बिकायै नमः | मातृ स्वरूपा |
| 81 | मुण्डकायप्रहरणा | ॐ मुण्डकायप्रहरणायै नमः | मुण्ड का नाश |
| 82 | धूम्रलोचनमर्दना | ॐ धूम्रलोचनमर्दनायै नमः | धूम्रलोचन वधकर्ता |
| 83 | सर्वदेवस्तुता | ॐ सर्वदेवस्तुतायै नमः | सर्वदेव पूजिता |
| 84 | सौम्या | ॐ सौम्यायै नमः | शान्त स्वरूपा |
| 85 | सुरासुरनमस्कृता | ॐ सुरासुरनमस्कृतायै नमः | देव-दानव वन्दिता |
| 86 | कालरात्रि | ॐ कालरात्र्यै नमः | रात्रि देवी |
| 87 | कलाधारा | ॐ कलाधारायै नमः | कला धारण करने वाली |
| 88 | रूपसौभाग्यदायिनी | ॐ रूपसौभाग्यदायिन्यै नमः | सौन्दर्य व सौभाग्य दायिनी |
| 89 | वाग्देवी | ॐ वाग्देव्यै नमः | वाणी देवी |
| 90 | वरारोहा | ॐ वरारोहायै नमः | ब्रह्माण्ड नियंत्रिका |
| 91 | वाराही | ॐ वाराह्यै नमः | वाराह शक्ति |
| 92 | वारिजासना | ॐ वारिजासनायै नमः | कमल आसना |
| 93 | चित्राम्बरा | ॐ चित्राम्बरायै नमः | विविध वस्त्रधारिणी |
| 94 | चित्रगन्धा | ॐ चित्रगन्धायै नमः | विविध सुगन्ध युक्त |
| 95 | चित्रमाल्यविभूषिता | ॐ चित्रमाल्यविभूषितायै नमः | पुष्पमालाओं से सुशोभित |
| 96 | कान्ता | ॐ कान्तायै नमः | अत्यन्त सुन्दरी |
| 97 | कामप्रदा | ॐ कामप्रदायै नमः | इच्छापूर्ति करने वाली |
| 98 | वन्द्या | ॐ वन्द्यायै नमः | पूजनीय |
| 99 | विद्याधरसुपूजिता | ॐ विद्याधरसुपूजितायै नमः | विद्वानों द्वारा पूजिता |
| 100 | श्वेतानना | ॐ श्वेताननायै नमः | श्वेत आसन पर स्थित |
| 101 | नीलभुजा | ॐ नीलभुजायै नमः | नील भुजाओं वाली |
| 102 | चतुर्वर्गफलप्रदा | ॐ चतुर्वर्गफलप्रदायै नमः | चार पुरुषार्थ दायिनी |
| 103 | चतुराननसाम्राज्या | ॐ चतुराननसाम्राज्यायै नमः | ब्रह्मा की अधिष्ठात्री |
| 104 | रक्तमध्या | ॐ रक्तमध्यायै नमः | शक्ति स्रोत |
| 105 | निरञ्जना | ॐ निरञ्जनायै नमः | परम पवित्र |
| 106 | हंसासना | ॐ हंसासनायै नमः | हंस वाहन |
| 107 | नीलजङ्घा | ॐ नीलजङ्घायै नमः | नील जंघाओं वाली |
| 108 | ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका | ॐ ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकायै नमः | ब्रह्मा-विष्णु-शिव स्वरूपा |